El-Celîl Esması
El-Celîl, "azamet ve heybet sahibi" anlamına gelir. Kur'an'da bu kalıpta geçmez; ancak aynı kökten "zü'l-celâli ve'l-ikrâm" (celâl ve ikram sahibi) ifadesi Rahmân suresinde iki kez bulunur ve isim buradan türetilmiştir.
الْجَلِيل
OkunuşuEl-Celîl
AnlamıAzamet ve heybet sahibi; celâl sıfatının kaynağı
- Sıra
- 41. isim
- Kelime kökü
- ج ل ل (c-l-l) — büyük ve yüce olmak. Aynı kökten "celâl" (heybet, azamet) ve "celâlet" kelimeleri gelir. Kökte, karşısında küçülünen bir büyüklük anlamı vardır.
- Kur'an'da geçişi
- Rahmân 55:27, Rahmân 55:78
Anlam katmanları
- Karşısında saygı ve heybet uyandıran
- Küçüklüğe konu olmayan
- Yüceliği kavranamayan
Kur'an'daki kullanımı
Celâl ve ikram sahibi Rabbinin yüzü bâki kalır.
Rahmân 55:27
Celâl ve ikram sahibi Rabbinin adı ne yücedir.
Rahmân 55:78
Dua bağlamında kullanımı
El-Celîl ismi, namaz sonrası okunan "tebârekte yâ ze'l-celâli ve'l-ikrâm" ifadesinde aynı kökten geçer. Klasik kaynaklarda celâl ve cemal sıfatları birlikte ele alınır.
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Doksan dokuz ismin tamamı Kur'an'da Allah'ın ismi olarak geçer.
Geçmez. Listedeki isimlerin bir kısmı Kur'an'da isim kalıbında değil, fiil halinde bulunur ve isim formu bu fiilden türetilmiştir. Bir kısmı ise yalnızca Tirmizî'nin naklettiği listede yer alır. Bu sitede her esma sayfasında ismin Kur'an'da hangi biçimde bulunduğu ayrıca belirtilir.
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
Celâl ile ikram neden birlikte
Rahmân suresinde iki kez geçen ifade tek başına "celâl sahibi" değil, "celâl ve ikram sahibi"dir. Bu birliktelik klasik kaynaklarda ayrıca ele alınır.
Celâl heybet ve azameti, ikram ise lütuf ve cömertliği bildirir. İkisinin birlikte gelmesi, yüceliğin uzaklaştırıcı değil, aynı zamanda lütufkâr olduğunu ifade eder. Müslim'de nakledilen namaz sonrası duası da bu ifadeyi aynen kullanır.
El-Celîl ismi bu ifadeden türetilmiştir; Kur'an'da müstakil bir isim olarak bulunmaz.
Sık sorulan sorular
El-Celîl Kur'an'da geçiyor mu?
Bu kalıpta geçmez. Rahmân suresi 27 ve 78. ayetlerde "zü'l-celâli ve'l-ikrâm" (celâl ve ikram sahibi) ifadesi bulunur ve isim buradan türetilmiştir. Tirmizî'nin naklettiği listede yer alır.
Kaynaklar
- Kur’anRahmân 55:27 — "Zü'l-celâli ve'l-ikrâm" ifadesi
- Kur’anRahmân 55:78 — Aynı ifadenin tekrarı
- Sahih hadisMüslim, Mesâcid 135 — Namaz sonrası duasında geçmesi
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — İsmin listede yer aldığı rivayet
Son güncelleme: