Zü'l-Celâli ve'l-İkrâm Esması
Zü'l-Celâli ve'l-İkrâm, "azamet ve ikram sahibi" anlamına gelir. Rahmân suresinde iki kez geçer ve namaz sonrası duasında da yer alır. İki niteliğin birlikte bulunması ismin anlamını belirler.
ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَام
OkunuşuZü'l-Celâli ve'l-İkrâm
AnlamıAzamet sahibi ve ikram sahibi
- Sıra
- 85. isim
- Kelime kökü
- ج ل ل (c-l-l) ve ك ر م (k-r-m) — iki ayrı kökten oluşan bir tamlamadır. Birincisi azamet, ikincisi cömertlik bildirir.
- Kur'an'da geçişi
- Rahmân 55:27, Rahmân 55:78
Anlam katmanları
- Heybeti karşısında küçülünen
- Aynı zamanda cömertçe ikram eden
- Yüceliği uzaklaştırıcı değil, lütufkâr olan
Kur'an'daki kullanımı
Celâl ve ikram sahibi Rabbinin yüzü bâki kalır.
Rahmân 55:27
Celâl ve ikram sahibi Rabbinin adı ne yücedir.
Rahmân 55:78
Dua bağlamında kullanımı
Bu isim, Müslim'de nakledilen namaz sonrası duasında geçer: "Allâhümme ente's-selâm ve minke's-selâm, tebârekte yâ ze'l-celâli ve'l-ikrâm."
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
Neden iki nitelik bir arada
Celâl heybet ve azameti, ikram ise lütuf ve cömertliği bildirir. Klasik kaynaklarda bu birlikteliğin gerekçesi üzerinde durulur.
Yücelik tek başına anıldığında uzaklaştırıcıdır; karşısında durulamayan bir büyüklük, yaklaşmayı engeller. İkram ile birleştiğinde ise yaklaştırıcı olur. İsim bu dengeyi tek bir tamlamada kurar.
Rahmân suresinde ismin iki kez geçmesi de anlamlıdır: sure baştan sona nimetlerin sayılması ve "Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlarsınız?" sorusunun tekrarı üzerine kuruludur. Yani bağlam zaten ikram bağlamıdır.
Rahmân 26-27: geçicilik ve bâkilik
27. ayet 26. ayetle birlikte okunur: "Yeryüzünde bulunan her şey yok olacaktır. Celâl ve ikram sahibi Rabbinin yüzü bâki kalacaktır."
İsim burada geçiciliğin karşısına konur. Klasik tefsirlerde bu karşıtlık, El-Bâkî ve El-Âhir isimlerinin de dayanağı olarak değerlendirilir.
Kaynaklar
- Kur’anRahmân 55:27 — İsmin geçtiği ayet
- Kur’anRahmân 55:78 — Surenin son ayeti
- Sahih hadisMüslim, Mesâcid 135 — Namaz sonrası duası
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — Doksan dokuz ismin sayıldığı rivayet
Son güncelleme: