El-Müteâlî Esması
El-Müteâlî, "yaratılmışlara ait her niteliğin üstünde olan" anlamına gelir. El-Aliyy ile aynı köktendir; tefâul kalıbı yüceliğin sürekli ve kendinden olduğunu bildirir. Kur'an'da Ra'd 13:9'da geçer.
الْمُتَعَالِي
OkunuşuEl-Müteâlî
AnlamıYaratılmışlara ait niteliklerin üstünde olan
- Sıra
- 78. isim
- Kelime kökü
- ع ل و (a-l-v) — yüksek olmak. El-Aliyy ile aynı köktendir; "müteâl" tefâul kalıbındadır ve sıfatın özneye ait ve sürekli olduğunu bildirir.
- Kur'an'da geçişi
- Ra'd 13:9
Anlam katmanları
- Noksanlıkların tamamının üstünde
- Yüceliği kendinden olan
- Zihinlerin kuşatmasından münezzeh
Kur'an'daki kullanımı
Gizliyi de açığı da bilendir; çok büyüktür, çok yücedir.
Ra'd 13:9
Dua bağlamında kullanımı
El-Müteâlî ismi, Allah hakkında konuşurken kullanılan kelimelerin yetersizliğini hatırlatan bağlamlarda anılır.
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
El-Aliyy ile farkı
İki isim aynı köktendir ama kalıpları farklıdır. El-Aliyy sıfat kalıbındadır ve yüceliği bildirir. El-Müteâlî ise tefâul kalıbındadır; bu kalıp Arapçada bir sıfatın özneye ait olduğunu ve dışarıdan verilmediğini vurgular.
Klasik kelam kaynaklarında bu fark şöyle kullanılır: El-Müteâlî ismi, yüceliğin bir kıyas sonucu değil, zatın gereği olduğunu bildirir. Yani Allah bir şeye göre yüce değildir; yücelik O'na ait bir niteliktir.
Ra'd 9. ayette ismin "gizliyi ve açığı bilen" ifadesinin ardından gelmesi de bu bağlamdadır: bilgi kapsamı zikredildikten sonra, bu kapsamın kavranamazlığı vurgulanır.
Kaynaklar
- Kur’anRa'd 13:9 — İsmin geçtiği ayet
- Kur’anŞûrâ 42:11 — Benzersizlik ilkesi
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — Doksan dokuz ismin sayıldığı rivayet
Son güncelleme: