El-Kebîr Esması
El-Kebîr, "şanı ve kadri büyük olan" anlamına gelir. Namazın her aşamasında söylenen tekbir aynı köktendir. Kur'an'da genellikle El-Aliyy ile birlikte geçer.
الْكَبِير
OkunuşuEl-Kebîr
AnlamıŞanı ve kadri büyük olan; büyüklüğü kıyas kabul etmeyen
- Sıra
- 37. isim
- Kelime kökü
- ك ب ر (k-b-r) — büyük olmak. Aynı kökten tekbir, ekber, kibriyâ ve mütekebbir kelimeleri gelir.
- Kur'an'da geçişi
- Hac 22:62, Sebe 34:23, Ra'd 13:9
Anlam katmanları
- Kendisinden büyük düşünülemeyen
- Büyüklüğü nicelik değil, kadir bakımından olan
- Her şeyin karşısında küçük kaldığı
Kur'an'daki kullanımı
Şüphesiz Allah yücedir, büyüktür.
Hac 22:62
O yücedir, büyüktür.
Sebe 34:23
Gizliyi de açığı da bilendir; çok büyüktür, çok yücedir.
Ra'd 13:9
Dua bağlamında kullanımı
El-Kebîr ismi, günde defalarca tekrarlanan tekbirle aynı köktendir. Namaza "Allâhü ekber" ile başlanması, ismin ibadete yerleşik olduğunu gösterir.
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
Tekbir neden "ekber"
Namazda söylenen "Allâhü ekber" ifadesi ism-i tafdil kalıbındadır: en büyük, daha büyük.
Klasik kaynaklarda bu kalıbın seçilmesi şöyle açıklanır: "Allah büyüktür" demek bir kıyas gerektirmez, ama "ekber" demek o anda insanın zihnini meşgul eden her şeyle kıyaslamayı içerir. Namaza bu ifadeyle başlanması, dışarıda bırakılan meşguliyetlere karşı bir sıralama koyar.
Sık sorulan sorular
El-Kebîr ile El-Azîm arasındaki fark nedir?
Klasik kaynaklarda El-Kebîr'in kadir ve şan bakımından, El-Azîm'in ise kavranamazlık bakımından büyüklüğü ifade ettiği belirtilir. İkisi Kur'an'da ayrı ayrı geçer ve doksan dokuz isim listesinde ayrı sayılır.
Kaynaklar
- Kur’anHac 22:62 — İsmin geçtiği ayet
- Kur’anRa'd 13:9 — "Kebîru'l-müteâl" ifadesi
- Kur’anSebe 34:23 — Aliyy ile birlikte
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — Doksan dokuz ismin sayıldığı rivayet
Son güncelleme: