El-Kuddûs Esması
El-Kuddûs, "her türlü eksiklikten ve kusurdan uzak olan" anlamına gelir. Kelime kökü temizlik ve arınmayı ifade eder; isim, Allah'ın yaratılmışlara ait hiçbir noksanlıkla nitelenemeyeceğini bildirir.
الْقُدُّوس
OkunuşuEl-Kuddûs
AnlamıHer türlü eksiklik ve kusurdan uzak, mutlak anlamda arı olan
- Sıra
- 4. isim
- Kelime kökü
- ق د س (q-d-s) — temizlemek, arındırmak. Aynı kökten "takdis" (yüceltip tenzih etme) ve "mukaddes" kelimeleri gelir.
- Kur'an'da geçişi
- Haşr 59:23, Cuma 62:1
Anlam katmanları
- Yaratılmışlara ait noksanlıklardan münezzeh
- Zihinlerin tasavvur ettiği her benzetmenin ötesinde
- Kutsallığı sonradan verilmiş değil, zatının gereği olan
Kur'an'daki kullanımı
O, kendisinden başka ilah olmayan Allah'tır. Melik'tir, Kuddûs'tür, Selâm'dır, Mü'min'dir, Müheymin'dir, Azîz'dir, Cebbâr'dır, Mütekebbir'dir.
Haşr 59:23
Göklerde ve yerde ne varsa, mülkün sahibi, Kuddûs, Azîz ve Hakîm olan Allah'ı tesbih eder.
Cuma 62:1
Dua bağlamında kullanımı
El-Kuddûs, tesbih ifadelerinin merkezindedir. "Sübbûhun Kuddûs" kalıbı namaz sonrası ve rükû-secde tesbihlerinde yer alır.
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
Tenzih ne demek
Kelam literatüründe tenzih, Allah'ı yaratılmışlara ait niteliklerden uzak tutmak anlamına gelir. El-Kuddûs bu ilkenin isim halidir.
Pratik sonucu şudur: Allah hakkında konuşurken kullanılan her kelime insan dilinden alınmıştır ve insan tecrübesini taşır. Kuddûs ismi, bu kelimelerin taşıdığı sınırlılığın Allah'a ait olmadığını hatırlatır. Şûrâ 42:11'deki "O'nun benzeri hiçbir şey yoktur" ifadesi aynı ilkeyi bildirir.
Kaynaklar
- Kur’anHaşr 59:23 — İsmin geçtiği ayet
- Kur’anCuma 62:1 — İsmin geçtiği ayet
- Kur’anŞûrâ 42:11 — Benzersizlik ilkesi
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — Doksan dokuz ismin sayıldığı rivayet
Son güncelleme: