El-Bâkî Esması

Cenaze namazında üçüncü tekbirden sonra vefat eden için dua edilir. Müslim'de nakledilen dua, ölüye yapılan duanın kapsamını gösterir: af, merhamet ve temizlenme istenir.

Kabir ziyaretinde okunması kaynaklarda bildirilen metin bir selamla başlar. Müslim'de nakledilir ve ziyaret edenin kendisini de kapsayan bir ifade içerir.

Abdestten sonra okunduğu sahih kaynaklarda bildirilen dua, kelime-i şehadet ve ardından gelen tövbe cümlesidir. Abdest sırasında her uzuv için ayrı okunan dualar ise sahih kaynaklara dayanmaz.

Gece namazına kalkınca okunduğu Buhârî'de bildirilen dua uzun bir metindir ve on bir kez "sen" diyerek başlar. İçinde tek bir talep vardır: bağışlanma.

Hidayet için okunan dua, Âl-i İmrân suresi 8. ayette geçer. Duanın dikkat çekici yanı, hidayete ulaşmayı değil, ulaşıldıktan sonra sapmamayı istemesidir.

Orucu açarken okunan duaların en yaygını "Allâhümme leke sumtü" ile başlayan metindir. Ancak hadis kaynaklarında senedi daha güçlü olan başka bir dua vardır: "Zehebe'z-zameu."

Kur'an ölümü bir son olarak değil, bir dönüş olarak anlatır. Ayrıca ölüm de hayat gibi yaratılmış olarak anılır. Aşağıdaki ayetler bu iki vurgunun geçtiği yerlerdir.

Kur'an'da sabır kökünden türeyen kelimeler yüzden fazla yerde geçer. Aşağıdaki ayetler, sabrın Kur'an'da hangi bağlamlarda kullanıldığını gösteren temel örneklerdir: yardım isteme, imtihan, karşılık ve kararlılık.

Kur'an'da tövbe, kulun bir yöneliş olarak yaptığı ve Allah'a da nispet edilen çift yönlü bir fiildir. Aşağıdaki ayetler tövbenin Kur'an'daki temel bağlamlarını gösterir: ümitsizliğin yasaklanması, şart ve karşılık.

Asr suresi Kur'an'ın 103. suresidir ve 3 ayettir. Adı "zaman" anlamına gelir. Üç ayette bir hüküm ve tek bir istisna bildirir; istisnanın dört şartı vardır.

İnşirah suresi Kur'an'ın 94. suresidir, Mekke döneminde inmiştir ve 8 ayettir. Adı "göğsün açılması, ferahlaması" anlamına gelir. Ana konusu, zorluk ile kolaylığın birlikte bulunmasıdır.

El-Âhir, "sonu olmayan; her şeyden sonra da var olan" anlamına gelir. Hadîd suresi 3. ayette dört isim art arda gelir: evvel, âhir, zâhir, bâtın. Dördü birlikte bir bütün kurar ve tek başına ele alınmaları eksik kalır.

El-Vâris, "her şeyin son sahibi olarak kalan" anlamına gelir. Kur'an'da "biz vârisleriz" biçiminde çoğul olarak geçer. Miras imgesi, sahipliklerin geçici olduğunu bildirir.

Zü'l-Celâli ve'l-İkrâm, "azamet ve ikram sahibi" anlamına gelir. Rahmân suresinde iki kez geçer ve namaz sonrası duasında da yer alır. İki niteliğin birlikte bulunması ismin anlamını belirler.

Ed-Dârr, "zarar veren; zararı takdir eden" anlamına gelir. Kur'an'da bu isim kalıbında geçmez; kök fiil halinde bulunur. Klasik kaynaklarda bu isim En-Nâfi' ile birlikte anılır, tek başına zikredilmesi uygun görülmez.

El-Adl, "mutlak adalet sahibi" anlamına gelir. Kur'an'da adalet kavramı defalarca geçer ancak "el-Adl" bu kalıpta Allah'ın ismi olarak bulunmaz; isim Tirmizî'nin naklettiği listede yer alır.

El-Afüvv, "günahı silen ve iz bırakmadan affeden" anlamına gelir. Mağfiretten farkı önemlidir: mağfiret günahı örter, af ise siler. Kadir Gecesi duasında geçen isim budur.

Yûsuf, İbranice kökenli bir erkek ismidir ve "Allah artırsın, çoğaltsın" anlamındaki bir duadan gelir. Kur'an'da bir peygamber adı olarak geçer; 12. sure onun adını taşır ve tamamı onun kıssasına ayrılmıştır.

Dua, "çağırmak, seslenmek" anlamındaki d-a-v kökünden gelir. İslami literatürde kulun Allah'a yönelerek istemesini ifade eder. Kur'an'da duanın kendisi bir ibadet olarak nitelenir; kabul edilme şartı belirli bir metne, sayıya veya vakte bağlanmaz.

Sabır, kelime kökü itibarıyla "bir şeyi yerinde tutmak, alıkoymak" anlamına gelir. İslami literatürde üç alanda kullanılır: ibadette kararlılık, günahtan uzak durmada direnç ve musibet anında dayanma. Kur'an'da yüzden fazla yerde geçer.

Takvâ, "korunmak, sakınmak" anlamındaki v-k-y kökünden gelir. Türkçede çoğu zaman "Allah korkusu" diye karşılanır; ancak kökün anlamı korkmak değil, korunmaktır. İkisi aynı şey değildir.

Tevekkül, "bir işi güvenilir birine havale etmek" anlamındaki v-k-l kökünden gelir. İslami literatürde, gereken tedbiri aldıktan sonra sonucu Allah'a bırakmayı ifade eder. Tedbiri terk etmek anlamına gelmez.

Tövbe, "dönmek" anlamındaki t-v-b kökünden gelir. Kur'an'da hem kul hem Allah için kullanılan az sayıdaki fiilden biridir: kul döner, Allah da ona döner.

Berat Kandili, Şâban ayının 15. gecesidir. Bu gece hakkındaki rivayetler hadis literatüründe tartışmalıdır; bu sayfa bu tartışmayı gizlemeden aktarır.

Sabır, Kur'an'da yüzden fazla yerde geçen ve yalnızca katlanmak değil; doğru olanda kararlı durmak, öfkeyi ve aceleyi dizginlemek anlamına gelen bir kavramdır. Bu konu altında sabırla ilgili dualar, ayetler ve ilgili Esmaül Hüsna isimleri bir arada yer alır.

Kur'an'da tövbe, kapanmış bir kapıya dönüş değil; her zaman açık tutulan bir kapı olarak anlatılır. Bu konu altında tövbe ve bağışlanma ile ilgili dualar, ayetler, Esmaül Hüsna isimleri ve zikirler bir arada yer alır.