El-Mütekebbir Esması
El-Mütekebbir, "büyüklüğü kendinden olan ve yaratılmışlara ait niteliklerden yüce olan" anlamına gelir. Aynı kelime insan için kullanıldığında kibir anlamına gelir ve Kur'an'da daima kınanır; fark, büyüklüğün gerçek olup olmamasındadır.
الْمُتَكَبِّر
OkunuşuEl-Mütekebbir
AnlamıBüyüklüğü zatının gereği olan, her türlü noksanlıktan yüce
- Sıra
- 10. isim
- Kelime kökü
- ك ب ر (k-b-r) — büyük olmak. "Tekebbür" kalıbı Arapçada bir sıfatı kendinde görme anlamı taşır; bu sıfat gerçekten varsa doğru, yoksa iddia olur.
- Kur'an'da geçişi
- Haşr 59:23
Anlam katmanları
- Büyüklüğü sonradan kazanılmamış olan
- Yaratılmışlara ait sınırlılıklardan yüce olan
- Kendisine ait olmayan bir sıfatı üstlenmeyen
Kur'an'daki kullanımı
O, kendisinden başka ilah olmayan Allah'tır. Melik'tir, Kuddûs'tür, Selâm'dır, Mü'min'dir, Müheymin'dir, Azîz'dir, Cebbâr'dır, Mütekebbir'dir.
Haşr 59:23
Dua bağlamında kullanımı
El-Mütekebbir ismi, büyüklük iddiasının insana ait olamayacağını hatırlatan bağlamlarda anılır. Namazın açılışındaki tekbir de aynı kökten gelir.
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
Aynı kelime neden insanda kusur, Allah'ta isim
Kur'an kibri açıkça kınar. Nahl 23'te "Allah büyüklük taslayanları sevmez" buyrulur; Gâfir 35'te kibir, kalplerin mühürlenmesiyle ilişkilendirilir.
Klasik kelam kaynaklarında ayrım şöyle kurulur: tekebbür, bir sıfatı kendinde görmektir. İnsan büyüklüğü kendinde gördüğünde sahip olmadığı bir şeyi iddia etmiş olur; bu yüzden kusurdur. Allah için aynı sıfat gerçeğin ifadesidir. Yani mesele sıfatın kendisi değil, o sıfatın kime ait olduğudur.
Sık sorulan sorular
Kibir kötü bir şeyse neden Allah'ın ismi?
Kelime aynı olsa da anlam kime nispet edildiğine göre değişir. Tekebbür, bir büyüklüğü kendinde görmektir. İnsanda bu, sahip olmadığı bir sıfatı iddia etmek olduğu için kusurdur. Allah için ise gerçeğin ifadesidir. Kur'an insanın kibrini defalarca kınar.
Kaynaklar
- Kur’anHaşr 59:23 — İsmin geçtiği ayet
- Kur’anNahl 16:23 — İnsanın kibrinin kınanması
- Kur’anGâfir 40:35 — Kibir ve kalplerin mühürlenmesi
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — Doksan dokuz ismin sayıldığı rivayet
Son güncelleme: