Ettehiyyâtü Duası
Ettehiyyâtü, namazın oturuşlarında okunan duadır. Buhârî ve Müslim'de İbn Mes'ûd'dan nakledilir ve kelime-i şehadetle sona ermesi bakımından namazın merkezindeki metinlerden biridir.
Duanın metni
التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
OkunuşuEttehiyyâtü lillâhi ve's-salavâtü ve't-tayyibât. Esselâmü aleyke eyyühe'n-nebiyyü ve rahmetullâhi ve berakâtüh. Esselâmü aleynâ ve alâ ibâdillâhi's-sâlihîn. Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve rasûlüh.
AnlamıBütün tazimler, dualar ve güzel şeyler Allah'a aittir. Ey Peygamber! Selam, Allah'ın rahmeti ve bereketi senin üzerine olsun. Selam bizim ve Allah'ın salih kullarının üzerine olsun. Şahitlik ederim ki Allah'tan başka ilah yoktur ve yine şahitlik ederim ki Muhammed O'nun kulu ve elçisidir.
Ne zaman okunur?
Namazın her oturuşunda (ka'de) okunur. İki rekâtlı namazlarda son oturuşta, üç ve dört rekâtlı namazlarda hem ilk hem son oturuşta okunur.
Selamın genişleyen halkası
Duada selam üç kez geçer ve her seferinde muhatap genişler.
Önce Peygamber'e selam verilir. Sonra "bizim üzerimize" denir. En sonda "Allah'ın salih kulları" eklenir. Klasik kaynaklarda bu genişleme üzerinde durulur: selam tekil bir muhataptan başlayıp bütün salihleri kapsayacak biçimde açılır.
Buhârî'deki rivayette İbn Mes'ûd, bu son ifadenin "gökteki ve yerdeki bütün salih kulları kapsadığını" aktarır.
Şehadetle bitmesi
Dua kelime-i şehadetle sona erer. "Eşhedü" fiili Eş-Şehîd ismiyle aynı köktendir ve şahit olmak, hazır bulunmak anlamındadır.
Klasik kaynaklarda bu tercih üzerinde durulur: iman "biliyorum" veya "inanıyorum" değil, "şahitlik ederim" ifadesiyle dile getirilir. Şahitlik, duyulmuş bir bilginin aktarımı değil, bizzat hazır bulunmuş olmanın beyanıdır.
Namazın her oturuşunda bu beyanın tekrarlanması, ibadetin merkezine tevhidi yerleştirir.
Üç kelimenin anlamı
Duanın ilk cümlesi üç kelimeyi sıralar: tehiyyât, salavât ve tayyibât.
"Tehiyyât" t-h-y kökünden gelir ve selamlama, tazim ifadesi anlamındadır; kelime aynı zamanda "hayat" ile kök ortaklığı taşır. "Salavât" dualar ve namazlar demektir. "Tayyibât" ise temiz ve güzel olan sözler ve ameller anlamındadır.
Üçünün de sonunda "lillâh" gelir: hepsi Allah'a aittir. Yani namazın oturuşu, yapılan her şeyin sahibinin kim olduğunun beyanıyla başlar.
Rivayette öğretilme biçimi
Buhârî'deki rivayette İbn Mes'ûd bu metnin kendisine nasıl öğretildiğini anlatır: elini avucunun içinde tutarak, Kur'an'dan bir sure öğretir gibi öğretildiğini aktarır.
Benzetme dikkat çekicidir. Metin serbestçe hatırlanan bir dua olarak değil, lafzı korunan bir metin olarak nakledilmiştir.
Bununla birlikte kaynaklarda tek bir lafız yoktur. Müslim'de İbn Abbâs'tan nakledilen teşehhüd, farklı kelimelerle başlar. Bu sitede farklı rivayetlerin varlığı gizlenmez; sayfada verilen metin en yaygın olanıdır.
Sık sorulan sorular
Ettehiyyâtü'den sonra ne okunur?
Son oturuşta Ettehiyyâtü'nün ardından Salli ve Bârik duaları, sonra Rabbenâ duaları okunur. İlk oturuşta ise Ettehiyyâtü'den sonra ayağa kalkılır.
Ettehiyyâtü'nün farklı rivayetleri var mı?
Evet. Bu sayfadaki metin Buhârî ve Müslim'de İbn Mes'ûd'dan nakledilen ve en yaygın olan biçimdir. Müslim'de İbn Abbâs'tan nakledilen teşehhüd farklı kelimelerle başlar.
Ettehiyyâtü namazın neresinde okunur?
Namazın her oturuşunda okunur. İki rekâtlı namazlarda son oturuşta, üç ve dört rekâtlı namazlarda hem ilk hem son oturuşta yer alır.
Kaynaklar
- Sahih hadisBuhârî, Ezân 148; Müslim, Salât 55 — İbn Mes'ûd'dan nakledilen rivayet
- Sahih hadisMüslim, Salât 60 — İbn Abbâs'tan nakledilen farklı teşehhüd lafzı
Son güncelleme: