Regaib Kandili
Regaib Kandili, Recep ayının ilk cuma gecesi olarak anılır. Bu geceye özel olduğu söylenen "Regaib namazı"nın dayandığı rivayet, İbnü'l-Cevzî, Nevevî ve İzz b. Abdüsselâm gibi klasik dönem âlimlerince uydurma sayılmış ve uygulama reddedilmiştir. İtiraz sonradan değil, klasik kaynakların kendi içinden gelmektedir.
- Hicri konumu
- Recep ayının ilk cuma gecesi (perşembeyi cumaya bağlayan gece)
- Miladi karşılığı
- Hicri takvim ay yılına dayandığı için Regaib Kandili'nin miladi karşılığı her yıl yaklaşık 10-11 gün geriye kayar.
Bu günde yapılan ibadetler
- dua
- istiğfar
- Kur'an okumak
Kelime ve gecenin yeri
"Regaib", çokça arzu edilen, rağbet edilen şeyler anlamına gelen Arapça bir kelimenin çoğuludur.
Türkiye'de Regaib Kandili, Recep ayının ilk cuma gecesi, yani perşembeyi cumaya bağlayan gece olarak kabul edilir. Diyanet'in resmî kandil listesinde yer alan beş geceden biridir.
"Kandil" adlandırması Osmanlı dönemine aittir ve bu gecelerde minarelerde kandil yakılması âdetinden gelir. Yani hem adlandırma hem de bu gecelerin bir liste hâlinde toplanması, hadis kaynaklarından değil sonraki dönem uygulamasından gelir.
Bu, gecenin değersiz olduğu anlamına gelmez; ancak sayfanın geri kalanını doğru okumak için bilinmesi gereken bir başlangıç noktasıdır.
Regaib namazına klasik itiraz
Bu geceye özel olarak anlatılan uygulama şudur: perşembe günü oruç tutulur, akşamla yatsı arasında belirli surelerin belirli sayıda okunduğu on iki rekât namaz kılınır ve buna büyük karşılıklar bağlanır.
Bu uygulamanın dayandığı rivayet, hadis literatüründe uydurma metinleri toplayan eserlere alınmıştır. İbnü'l-Cevzî bu rivayeti uydurma hadisleri derlediği el-Mevzûât'a koymuştur.
Nevevî, bu namazı çirkin ve reddedilmiş bir sonradan çıkarma olarak nitelemiş; İzz b. Abdüsselâm konuyla ilgili ayrı bir değerlendirme kaleme almıştır. Ebû Şâme de aynı yönde yazmıştır.
İbn Hacer el-Askalânî, Recep ayı hakkındaki rivayetleri ayrı bir eserde toplamış ve bu ayın faziletine, orucuna ya da belirli bir gecesindeki namaza dair delil olabilecek sahih bir rivayet bulunmadığı sonucuna varmıştır.
Bu tablonun önemli yanı şudur: itiraz modern bir eleştiri değildir. Uygulama yayılmaya başladığı dönemde, klasik kaynakların kendi içinden ve en tanınmış isimlerinden gelmiştir.
Recep hakkında sahih kaynaklarda ne var
Recep'in haram aylardan biri olması sahih kaynaklıdır. Tevbe 36 ayların on iki, bunlardan dördünün haram olduğunu bildirir ancak isim vermez. İsimlendirme — Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep — Buhârî ve Müslim'de yer alan Veda haccı hutbesi rivayetinden gelir.
Ayetin çoğu zaman anılmayan kaydı ise şudur: "Onlarda kendinize zulmetmeyin." Ayların dokunulmazlığı, o aylarda yapılacak özel bir ibadete değil, yapılmayacak bir şeye bağlanır.
Buna karşılık, Recep'e özgü bir ibadet konusunda sahih kaynaklarda bir karşılık bulunmaz. Bunun çarpıcı bir örneği Buhârî ve Müslim'dedir: İbn Ömer'in Hz. Peygamber'in Recep ayında umre yaptığını söylediği aktarılınca, Hz. Âişe bunu işitir ve düzeltir; Hz. Peygamber'in yaptığı umrelerde kendisinin de bulunduğunu, Recep'te umre yapmadığını bildirir.
Bu kayıt, Recep'e özel bir uygulama iddiasının daha ilk nesilde ve en sağlam kaynaklarda düzeltildiğini gösterir.
Recep ve Şâban'la ilgili yaygın olarak okunan bereket duası ile Şâban orucunun durumu ayrı bir sayfada, üç aylar başlığı altında ele alınmıştır.
Kaynağı gösterilemeyen iddialar
Bu gece etrafında dolaşan bazı iddiaların Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında karşılığı yoktur:
Gecenin Hz. Peygamber'in anne rahmine düştüğü gece olduğu iddiası. Bu geceye özel namazla belirli sayıda günahın silineceği iddiası. "Recep Allah'ın ayı, Şâban benim ayım, Ramazan ümmetimin ayı" sözü; hadis münekkitleri bu sözü uydurma ya da çok zayıf saymıştır. Bu gecede yapılan duanın mutlaka kabul edileceği iddiası.
Bu sitede kaynağı gösterilemeyen sayılar aktarılmaz ve hiçbir gece için sonuç garantisi verilmez.
Bunların hiçbiri o gece dua edilemeyeceği, Kur'an okunamayacağı ya da istiğfar edilemeyeceği anlamına gelmez. Bu davranışlar her zaman yapılabilir ve meşruiyetleri bir kandil rivayetine bağlı değildir. Tartışmalı olan, o geceye özel ve ölçülü bir karşılık bildirilip bildirilmediğidir.
Bu sayfanın sınırı
Bu sayfa kaynakların ne dediğini aktarır; bir dinî hüküm vermez.
Bu gecede toplu ibadet yapılmasının ya da kandil geceleri uygulamasının hükmü fıkhî değerlendirme gerektirir ve bu platformun kapsamı dışındadır. Bu tür sorular için yetkili bir kaynağa başvurulmalıdır.
Burada yapılan tek şey şudur: yaygın bir uygulamanın hangi rivayete dayandığını ve o rivayet hakkında klasik hadis âlimlerinin ne dediğini gizlemeden göstermek.
Sık sorulan sorular
Regaib namazı var mıdır?
Bu namazın dayandığı rivayet İbnü'l-Cevzî tarafından uydurma hadisler derlemesine alınmış; Nevevî ve İzz b. Abdüsselâm gibi klasik dönem âlimleri uygulamayı reddetmiştir. İtiraz klasik kaynakların kendi içinden gelmektedir.
Regaib Kandili Kur'an'da veya hadiste geçer mi?
Hayır. Recep'in ilk cuma gecesini özel bir gece olarak anan bir ayet ya da sahih hadis bulunmaz. Recep'in haram aylardan olması ise sahih kaynaklıdır ve ayrı bir konudur.
Recep ayında umre yapmanın özel bir yeri var mı?
Buhârî ve Müslim'de Hz. Âişe, Hz. Peygamber'in Recep ayında umre yapmadığını bildirerek bu yöndeki bir nakli düzeltmiştir. Recep'e özgü bir ibadet konusunda sahih kaynaklarda karşılık bulunmaz.
"Recep Allah'ın ayıdır" sözü hadis midir?
Hadis münekkitleri bu sözü uydurma ya da çok zayıf saymıştır. Sahih hadis kaynaklarında yer almaz.
Kaynaklar
- DoğrulanmadıRegaib gecesine özel namaz rivayeti — İbnü'l-Cevzî uydurma hadisler derlemesine almış; sahih kaynaklarda karşılığı yoktur
- Klasik kaynakİbnü'l-Cevzî, el-Mevzûât; Nevevî, el-Mecmû'; İzz b. Abdüsselâm; İbn Hacer, Tebyînü'l-aceb — Uygulamayı reddeden ve Recep'in faziletine dair sahih rivayet bulunmadığını belirten klasik değerlendirmeler
- Sahih hadisBuhârî, Umre 4; Müslim, Hac 219 — Hz. Âişe'nin, Recep'te umre yapılmadığını bildirerek nakli düzeltmesi
- Sahih hadisBuhârî, Bed'ü'l-halk 4 — Haram ayların isimlerinin bildirildiği Veda haccı hutbesi
- Kur’anTevbe 9:36 — Ayların sayısı ve dördünün haram olması; isim verilmez
- DoğrulanmadıDiğer yaygın anlatımlar — Rahme düşme gecesi iddiası ve "Recep Allah'ın ayıdır" sözü
Son güncelleme: