El-Fettâh Esması
El-Fettâh, "kapalı olanı açan ve hükmüyle ayıran" anlamına gelir. Kelime kökü hem bir kapının açılmasını hem de bir davanın karara bağlanmasını ifade eder. Kur'an'da bu kalıpta Sebe suresi 26. ayette geçer.
الْفَتَّاح
OkunuşuEl-Fettâh
AnlamıKapalı olanı açan, çözüm yolu veren ve hükmüyle hakkı ortaya çıkaran
- Sıra
- 18. isim
- Kelime kökü
- ف ت ح (f-t-h) — açmak. Aynı kök hem somut açmayı (kapı, yol) hem de hüküm vermeyi ifade eder; Arapçada hâkime "fâtih" denmesi bu ikinci anlamdandır.
- Kur'an'da geçişi
- Sebe 34:26, A'râf 7:89
Anlam katmanları
- Kapalı kapıları, tıkanmış yolları ve zor durumları açan
- Kulları arasında hüküm veren, hakkı batıldan ayıran
- Kalpleri hakikate açan, anlayış veren
Kur'an'daki kullanımı
O, hakkıyla hüküm veren ve her şeyi bilendir.
Sebe 34:26
Rabbimiz! Bizimle kavmimiz arasında hak ile hükmet; sen hüküm verenlerin en hayırlısısın.
A'râf 7:89
Dua bağlamında kullanımı
El-Fettâh ismi, önü kapanmış görünen işlerde ve bir karara varılması gereken durumlarda anılır. İsmin iki anlamı da bu bağlamda çalışır: hem yolun açılması hem de doğru olanın ortaya çıkması istenir.
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
Neden hem "açmak" hem "hükmetmek"?
Arapçada f-t-h kökü, kapalı bir şeyin çözülmesini anlatır. Bir kilit açılabilir, bir düğüm çözülebilir; aynı şekilde anlaşmazlığa düşmüş iki taraf arasındaki mesele de "açılır", yani karara bağlanır.
Bu yüzden A'râf 89'da Hz. Şuayb'ın duasında geçen "iftah beynenâ" ifadesi Türkçeye "aramızda hükmet" diye çevrilir. Kelimenin kökündeki açma anlamı korunmuştur: hüküm, kapalı kalmış hakkı açığa çıkarır.
Sık sorulan sorular
El-Fettâh esması hangi durumlarda anılır?
Klasik dua edebinde El-Fettâh, işlerin tıkandığı, bir kapının açılmasının beklendiği veya bir belirsizliğin karara bağlanmasını istediğimiz durumlarda anılır. Bu, ismin "açmak" ve "hükmetmek" anlamlarının doğal bir sonucudur.
Kaynaklar
- Kur’anSebe 34:26 — El-Fettâh isminin geçtiği ayet
- Kur’anA'râf 7:89 — Aynı kökten "iftah" duası
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — Doksan dokuz ismin sayıldığı rivayet
Son güncelleme: