Kolaylık Duası

Bir ihtiyaç için yapılan duaya hacet duası denir. Tirmizî'de nakledilen bir metin bu adla bilinir; ancak hacet namazı ve duası etrafında dolaşan sayı ve garanti iddialarının kaynaklarda karşılığı yoktur.

İstihare, bir karar öncesinde hayırlısının takdir edilmesini istemektir. Buhârî'de nakledilen duada iki rekât namazın ardından bu dua okunur. Duanın içinde rüya görmekten söz edilmez.

Zor bir görev veya konuşma öncesinde okunan dua, Tâhâ suresi 25-28. ayetlerde Hz. Mûsâ'nın duası olarak geçer. Dört şey ister: gönül genişliği, işin kolaylaşması, dilin çözülmesi ve sözün anlaşılması.

Sıkıntı anında en çok bilinen dua, Kur'an'da Hz. Yûnus'un duası olarak geçen "Lâ ilâhe illâ ente sübhâneke innî küntü mine'z-zâlimîn" ifadesidir. Enbiyâ suresi 87. ayette yer alır ve doğrudan Kur'an kaynaklıdır.

Anne ve baba için okunan dua, İsrâ suresi 24. ayette geçer: "Rabbim! Küçükken beni yetiştirdikleri gibi sen de onlara merhamet et." Dua, merhamet talebini bir gerekçeye bağlaması bakımından dikkat çekicidir.

Borç konusunda sahih kaynaklarda iki dua bulunur. Biri borçtan Allah'a sığınmayı, diğeri helal kazançla yetinip başkasına muhtaç olmamayı ister. İkincisi rivayette borcunu ödeyemeyen birine öğretilmiştir.

Kur'an duayı hem emreder hem de nasıl yapılacağını tarif eder. Aşağıdaki ayetler dua hakkında konuşan ayetlerdir; dua metinleri değil.

Kur'an huzuru bir duygu olarak değil, kalbin yerine oturması olarak anlatır. Kullanılan iki anahtar kelime vardır: itmi'nân (yatışmak) ve sekîne (sükûnet). Aşağıdaki ayetler bu iki kelimenin geçtiği temel yerlerdir.

Kur'an ölümü bir son olarak değil, bir dönüş olarak anlatır. Ayrıca ölüm de hayat gibi yaratılmış olarak anılır. Aşağıdaki ayetler bu iki vurgunun geçtiği yerlerdir.

Kur'an'da sabır kökünden türeyen kelimeler yüzden fazla yerde geçer. Aşağıdaki ayetler, sabrın Kur'an'da hangi bağlamlarda kullanıldığını gösteren temel örneklerdir: yardım isteme, imtihan, karşılık ve kararlılık.

Kur'an'da tevekkül emri hemen her yerde bir eylemin yanında gelir: karar verdikten sonra, kulluk ederken, tedbir aldıktan sonra. Aşağıdaki ayetler bu birlikteliği gösterir.

İnşirah suresi Kur'an'ın 94. suresidir, Mekke döneminde inmiştir ve 8 ayettir. Adı "göğsün açılması, ferahlaması" anlamına gelir. Ana konusu, zorluk ile kolaylığın birlikte bulunmasıdır.

Asr suresi Kur'an'ın 103. suresidir ve 3 ayettir. Adı "zaman" anlamına gelir. Üç ayette bir hüküm ve tek bir istisna bildirir; istisnanın dört şartı vardır.

Nâs suresi Kur'an'ın son suresidir ve 6 ayettir. Adı "insanlar" anlamına gelir. Felak suresiyle birlikte "muavvizeteyn" adıyla anılır ve tek bir şeyden sığınır: vesvese.

El-Bâsit, "genişleten, açan, yayan" anlamına gelir. Kur'an'da bu isim kalıbında geçmez; Bakara suresi 245. ayette fiil halinde bulunur ve isim bu fiilden türetilmiştir. Daima El-Kâbıd ile birlikte düşünülür.

El-Fettâh, "kapalı olanı açan ve hükmüyle ayıran" anlamına gelir. Kelime kökü hem bir kapının açılmasını hem de bir davanın karara bağlanmasını ifade eder. Kur'an'da bu kalıpta Sebe suresi 26. ayette geçer.

El-Latîf, "en ince ayrıntıyı bilen ve kullarına sezdirmeden lütufta bulunan" anlamına gelir. Kur'an'da yedi ayette geçer ve çoğunda "habîr" (her şeyden haberdar olan) ismiyle birlikte kullanılır.

El-Veliyy, "dost, yardımcı ve koruyucu olan" anlamına gelir. Kökteki asıl anlam yakınlıktır; dostluk, yardım ve yöneticilik anlamlarının hepsi bu yakınlıktan türer.

Ed-Dârr, "zarar veren; zararı takdir eden" anlamına gelir. Kur'an'da bu isim kalıbında geçmez; kök fiil halinde bulunur. Klasik kaynaklarda bu isim En-Nâfi' ile birlikte anılır, tek başına zikredilmesi uygun görülmez.

El-Adl, "mutlak adalet sahibi" anlamına gelir. Kur'an'da adalet kavramı defalarca geçer ancak "el-Adl" bu kalıpta Allah'ın ismi olarak bulunmaz; isim Tirmizî'nin naklettiği listede yer alır.

Akşam zikirleri, gün batımından sonra okunması kaynaklarda bildirilen metinlerdir. Sabah zikirleriyle büyük ölçüde aynıdır; farkı, iki ifadenin zaman kalıbının değişmesidir.

İstiğfar, Allah'tan bağışlanma dilemektir. En kısa biçimi "estağfirullah" ifadesidir. Hadis kaynaklarında geçen en kapsamlı biçimi ise "seyyidü'l-istiğfar" adıyla bilinen duadır.

Sabah zikirleri, hadis kaynaklarında sabah vaktine özel olarak nakledilen dua ve zikirlerdir. Aşağıdaki metinler sahih kaynaklarda yer alan en yaygın örneklerdir.

Tesbihat, sübhânallâh, elhamdülillâh ve Allâhü ekber cümlelerinin tekrarlanmasıdır. Namaz sonrası okunması ve sayısı sahih kaynaklarda bildirilen az sayıdaki zikirdendir.

Yûsuf, İbranice kökenli bir erkek ismidir ve "Allah artırsın, çoğaltsın" anlamındaki bir duadan gelir. Kur'an'da bir peygamber adı olarak geçer; 12. sure onun adını taşır ve tamamı onun kıssasına ayrılmıştır.

Sabır, kelime kökü itibarıyla "bir şeyi yerinde tutmak, alıkoymak" anlamına gelir. İslami literatürde üç alanda kullanılır: ibadette kararlılık, günahtan uzak durmada direnç ve musibet anında dayanma. Kur'an'da yüzden fazla yerde geçer.

Tevekkül, "bir işi güvenilir birine havale etmek" anlamındaki v-k-l kökünden gelir. İslami literatürde, gereken tedbiri aldıktan sonra sonucu Allah'a bırakmayı ifade eder. Tedbiri terk etmek anlamına gelmez.

Dua, "çağırmak, seslenmek" anlamındaki d-a-v kökünden gelir. İslami literatürde kulun Allah'a yönelerek istemesini ifade eder. Kur'an'da duanın kendisi bir ibadet olarak nitelenir; kabul edilme şartı belirli bir metne, sayıya veya vakte bağlanmaz.

İhlâs, "bir şeyi katkısız hâle getirmek" anlamındaki h-l-s kökünden gelir. Bir amelin yalnızca Allah için yapılmasını ifade eder. Karşıtı riyâdır: ameli başkasına göstermek.

Takvâ, "korunmak, sakınmak" anlamındaki v-k-y kökünden gelir. Türkçede çoğu zaman "Allah korkusu" diye karşılanır; ancak kökün anlamı korkmak değil, korunmaktır. İkisi aynı şey değildir.

Kadir Gecesi, Kur'an'ın indirilmeye başlandığı gecedir ve Kadr suresinde "bin aydan hayırlı" olarak nitelenir. Hadis kaynaklarında Ramazan'ın son on gecesinin tek gecelerinde aranması tavsiye edilir.

Kaygı ve iç sıkıntısı, Kur'an ve hadislerde yok sayılan değil, doğrudan dua konusu yapılan bir durumdur. Bu konu altında sıkıntı, kaygı ve huzursuzluk anlarında okunan dualar ile ilgili ayetler ve Esmaül Hüsna isimleri yer alır.

Sabır, Kur'an'da yüzden fazla yerde geçen ve yalnızca katlanmak değil; doğru olanda kararlı durmak, öfkeyi ve aceleyi dizginlemek anlamına gelen bir kavramdır. Bu konu altında sabırla ilgili dualar, ayetler ve ilgili Esmaül Hüsna isimleri bir arada yer alır.