El-Mukaddim Esması

Orucu açarken okunan duaların en yaygını "Allâhümme leke sumtü" ile başlayan metindir. Ancak hadis kaynaklarında senedi daha güçlü olan başka bir dua vardır: "Zehebe'z-zameu."

İstihare, bir karar öncesinde hayırlısının takdir edilmesini istemektir. Buhârî'de nakledilen duada iki rekât namazın ardından bu dua okunur. Duanın içinde rüya görmekten söz edilmez.

Kolaylık için okunan duaların kaynağı kesin olanı, Enbiyâ ve Tâhâ surelerinde geçen peygamber dualarıdır. Türkiye'de yaygın olan "Rabbi yessir" kalıbının ise Kur'an veya hadis kaynaklarında bir karşılığı bulunmaz.

Zor bir görev veya konuşma öncesinde okunan dua, Tâhâ suresi 25-28. ayetlerde Hz. Mûsâ'nın duası olarak geçer. Dört şey ister: gönül genişliği, işin kolaylaşması, dilin çözülmesi ve sözün anlaşılması.

Kaynaklarda mazlumun duası için ayrı bir metin bildirilmez; bildirilen şey bu duanın önündeki engelin kaldırıldığıdır. Buhârî'de nakledilen ifade nettir: mazlumun duası ile Allah arasında perde yoktur.

Öfkelenince okunması kaynaklarda bildirilen metin kısadır: eûzü besmelenin ilk kısmı. Buhârî'de nakledilir ve yanında birkaç davranış tavsiyesi de aktarılır.

Kur'an ölümü bir son olarak değil, bir dönüş olarak anlatır. Ayrıca ölüm de hayat gibi yaratılmış olarak anılır. Aşağıdaki ayetler bu iki vurgunun geçtiği yerlerdir.

Kur'an'da sabır kökünden türeyen kelimeler yüzden fazla yerde geçer. Aşağıdaki ayetler, sabrın Kur'an'da hangi bağlamlarda kullanıldığını gösteren temel örneklerdir: yardım isteme, imtihan, karşılık ve kararlılık.

Asr suresi Kur'an'ın 103. suresidir ve 3 ayettir. Adı "zaman" anlamına gelir. Üç ayette bir hüküm ve tek bir istisna bildirir; istisnanın dört şartı vardır.

İnşirah suresi Kur'an'ın 94. suresidir, Mekke döneminde inmiştir ve 8 ayettir. Adı "göğsün açılması, ferahlaması" anlamına gelir. Ana konusu, zorluk ile kolaylığın birlikte bulunmasıdır.

El-Âhir, "sonu olmayan; her şeyden sonra da var olan" anlamına gelir. Hadîd suresi 3. ayette dört isim art arda gelir: evvel, âhir, zâhir, bâtın. Dördü birlikte bir bütün kurar ve tek başına ele alınmaları eksik kalır.

El-Evvel, "başlangıcı olmayan; her şeyden önce olan" anlamına gelir. Hadîd suresi 3. ayette dört isim art arda gelir: evvel, âhir, zâhir, bâtın. Dördü birlikte bir bütün kurar ve tek başına ele alınmaları eksik kalır.

El-Muahhir, "geriye bırakan, erteleyen" anlamına gelir. Kur'an'da bu isim kalıbında geçmez; kök fiil halinde bulunur ve isim buradan türetilmiştir. El-Mukaddim ile birlikte düşünülür.

Ed-Dârr, "zarar veren; zararı takdir eden" anlamına gelir. Kur'an'da bu isim kalıbında geçmez; kök fiil halinde bulunur. Klasik kaynaklarda bu isim En-Nâfi' ile birlikte anılır, tek başına zikredilmesi uygun görülmez.

El-Adl, "mutlak adalet sahibi" anlamına gelir. Kur'an'da adalet kavramı defalarca geçer ancak "el-Adl" bu kalıpta Allah'ın ismi olarak bulunmaz; isim Tirmizî'nin naklettiği listede yer alır.

El-Bâkî, "varlığı sona ermeyen, kalıcı olan" anlamına gelir. Kur'an'da bu isim kalıbında geçmez; Rahmân 27'de "yebkâ" (bâki kalır) fiili bulunur ve isim buradan türetilmiştir.

Yûsuf, İbranice kökenli bir erkek ismidir ve "Allah artırsın, çoğaltsın" anlamındaki bir duadan gelir. Kur'an'da bir peygamber adı olarak geçer; 12. sure onun adını taşır ve tamamı onun kıssasına ayrılmıştır.

Dua, "çağırmak, seslenmek" anlamındaki d-a-v kökünden gelir. İslami literatürde kulun Allah'a yönelerek istemesini ifade eder. Kur'an'da duanın kendisi bir ibadet olarak nitelenir; kabul edilme şartı belirli bir metne, sayıya veya vakte bağlanmaz.

Sabır, kelime kökü itibarıyla "bir şeyi yerinde tutmak, alıkoymak" anlamına gelir. İslami literatürde üç alanda kullanılır: ibadette kararlılık, günahtan uzak durmada direnç ve musibet anında dayanma. Kur'an'da yüzden fazla yerde geçer.

Takvâ, "korunmak, sakınmak" anlamındaki v-k-y kökünden gelir. Türkçede çoğu zaman "Allah korkusu" diye karşılanır; ancak kökün anlamı korkmak değil, korunmaktır. İkisi aynı şey değildir.

Tevekkül, "bir işi güvenilir birine havale etmek" anlamındaki v-k-l kökünden gelir. İslami literatürde, gereken tedbiri aldıktan sonra sonucu Allah'a bırakmayı ifade eder. Tedbiri terk etmek anlamına gelmez.

Sabır, Kur'an'da yüzden fazla yerde geçen ve yalnızca katlanmak değil; doğru olanda kararlı durmak, öfkeyi ve aceleyi dizginlemek anlamına gelen bir kavramdır. Bu konu altında sabırla ilgili dualar, ayetler ve ilgili Esmaül Hüsna isimleri bir arada yer alır.