Aşure Günü
Aşure, Muharrem ayının 10. günüdür. Bu günle ilgili sahih kaynaklarda sabit olan tek şey oruçtur. Yaygın olarak anlatılan diğer içerikler farklı sağlamlıkta kaynaklara dayanır; bu sayfa hepsini ayırır.
- Hicri konumu
- Muharrem ayının 10. günü
- Miladi karşılığı
- Hicri takvim ay yılına dayandığı için Aşure gününün miladi karşılığı her yıl yaklaşık 10-11 gün geriye kayar.
Bu günde yapılan ibadetler
- oruç
Sabit olan: aşure orucu
Buhârî ve Müslim'de, Hz. Peygamber'in aşure günü oruç tuttuğu ve tutulmasını teşvik ettiği sahih olarak nakledilir.
Müslim'de yer alan bir başka rivayette, gelecek yıla ulaşırsa dokuzuncu günü de tutacağını söylediği aktarılır.
Müslim'de ayrıca Ramazan'dan sonra en faziletli orucun Muharrem ayındaki oruç olduğu bildirilir.
Bu üç rivayet aşure gününün kaynaklardaki asıl karşılığını oluşturur ve tamamı oruçla ilgilidir. Belirli bir sayı, belirli bir metin ya da garantili bir sonuç bildirilmez.
Muharrem ayrıca haram aylardandır; Tevbe 36 dört ayın dokunulmaz olduğunu bildirir, isimlendirme klasik kaynaklardan gelir.
Aşure tatlısı ve Nûh'un gemisi
Türkiye'de aşure günü denince ilk akla gelen şey çoğu zaman aşure tatlısıdır.
Bu uygulamanın Kur'an'da ya da sahih hadis kaynaklarında bir karşılığı bulunmaz. Nûh'un gemisinden inildiğinde kalan malzemelerle bir yemek yapıldığına dair anlatım da sahih kaynaklarda yer almaz.
Bu, tatlı yapmanın ya da paylaşmanın sakıncalı olduğu anlamına gelmez. Komşuya ikram etmek ve yemek paylaşmak başlı başına iyiliktir ve bunun için özel bir dayanak aranmaz.
Doğru olmayan şey, kültürel bir geleneği dinî bir emir ya da sünnet gibi aktarmaktır.
Aynı şekilde, aşure gününde on peygamberin başına gelen olaylara dair sıralanan anlatımların da sahih kaynaklarda karşılığı gösterilemiyor.
Kerbelâ
Hz. Hüseyin, hicri 61 yılının Muharrem ayının 10. gününde Kerbelâ'da şehit edilmiştir. Bu, tarihî olarak sabit bir olaydır.
Olayın aşure günüyle aynı tarihe denk gelmesi, günün İslam dünyasının farklı kesimlerinde farklı biçimlerde anılmasına yol açmıştır.
Bu sayfa bu farklı anma biçimleri arasında bir tercih ortaya koymaz; konu bu platformun kapsamı dışındadır.
Kaydedilmesi gereken şudur: aşure orucuna dair rivayetler Kerbelâ olayından önceye aittir ve onunla ilişkili değildir. İki konu tarihsel olarak aynı güne düşer, fakat kaynak bakımından ayrıdır.
Bu sayfanın ölçüsü
Aşure günü, bu sitedeki kaynak seviyesi sisteminin neden kurulduğunu gösteren örneklerden biridir.
Aynı gün etrafında üç ayrı sağlamlıkta içerik dolaşır: Buhârî ve Müslim'de yer alan oruç rivayetleri, klasik kaynaklarda anılan bazı haberler ve kaynağı gösterilemeyen yaygın anlatımlar.
Bunların hepsi "aşure" başlığı altında birlikte anlatıldığında, sahih olanla olmayan aynı ağırlıkta görünür.
Bu sayfa üçünü ayırır. Ayırmak, geleneği reddetmek değildir; neyin neye dayandığını söylemektir.
Bir şeyin yaygın olması, klasik kaynaklarda yer alması ve sahih bir kaynakta bulunması üç ayrı durumdur.
Sık sorulan sorular
Aşure günü ne yapılır?
Sahih kaynaklarda sabit olan tek uygulama oruçtur. Buhârî ve Müslim'de Hz. Peygamber'in bu günde oruç tuttuğu ve teşvik ettiği nakledilir; Müslim'de ayrıca dokuzuncu günün de eklenmesinden söz edilir.
Aşure tatlısının dinî bir dayanağı var mı?
Kur'an'da ya da sahih hadis kaynaklarında bir karşılığı bulunmaz; Nûh'un gemisiyle ilgili anlatım da sahih kaynaklarda yer almaz. Yemek paylaşmak başlı başına iyiliktir, ancak kültürel bir gelenek sünnet gibi aktarılmamalıdır.
Aşure orucu ile Kerbelâ arasında bağ var mı?
Aşure orucuna dair rivayetler Kerbelâ olayından önceye aittir ve onunla ilişkili değildir. İki konu aynı güne düşer, fakat kaynak bakımından ayrıdır.
Kaynaklar
- Sahih hadisBuhârî, Savm 69; Müslim, Sıyâm 127 — Aşure orucu
- Sahih hadisMüslim, Sıyâm 133 — Dokuzuncu günün de tutulmasına dair haber
- Sahih hadisMüslim, Sıyâm 202 — Ramazandan sonra en faziletli orucun Muharrem'de olması
- Kur’anTevbe 9:36 — Haram aylar
- DoğrulanmadıAşure tatlısı ve on peygamber anlatımları — Sahih kaynaklarda karşılığı gösterilemeyen yaygın anlatımlar
Son güncelleme: