El-Mukît Esması
El-Mukît, "gıda veren ve her şeyi gözetip koruyan" anlamına gelir. Kur'an'da yalnızca bir ayette, Nisâ suresi 85. ayette geçer. Kelime kökü hem beslenme hem de koruyup gözetme anlamı taşır.
الْمُقِيت
OkunuşuEl-Mukît
AnlamıBedenlerin gıdasını veren ve her şeyi gözetip koruyan
- Sıra
- 39. isim
- Kelime kökü
- ق و ت (k-v-t) — gıda, azık; bir şeye güç yetirmek, gözetmek. Aynı kökten "kût" (günlük azık) kelimesi gelir. Kökte hem besleme hem yeterlilik anlamı vardır.
- Kur'an'da geçişi
- Nisâ 4:85
Anlam katmanları
- Her canlıya gıdasını ulaştıran
- Her şeyin üzerinde gözetici olan
- Miktarı ve payı belirleyen
Kur'an'daki kullanımı
Kim güzel bir işe aracılık ederse ondan bir payı olur; kim de kötü bir işe aracılık ederse ondan bir sorumluluğu olur. Allah her şeyi gözetip karşılığını verendir.
Nisâ 4:85
Dua bağlamında kullanımı
El-Mukît ismi, günlük geçim ve yeterlilik bağlamında anılır. Kökteki "kût" kelimesinin günlük azık anlamına gelmesi bu bağlamı kurar.
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
Kur'an'da yalnızca bir kez
El-Mukît, doksan dokuz isim içinde Kur'an'da yalnızca tek bir ayette geçen isimlerdendir. Nisâ 85. ayet, iyi veya kötü bir işe aracılık etmenin karşılığını konu alır ve ismin geçtiği bağlam bu karşılık verme fikridir.
Klasik tefsirlerde kelimenin iki anlamı da bu bağlamda birleştirilir: Allah hem herkesin payını belirleyip verendir hem de yapılanın karşılığını gözetendir. Er-Rezzâk ile yakınlığı buradan gelir; fark, El-Mukît'in gözetme anlamını da taşımasıdır.
Sık sorulan sorular
El-Mukît ile Er-Rezzâk arasındaki fark nedir?
İkisi de rızık vermeyle ilgilidir. Er-Rezzâk verişin sürekliliğini ve kapsamını bildirir. El-Mukît ise kökündeki "kût" (günlük azık) anlamı sebebiyle belirlenmiş payı ve bunun gözetilmesini vurgular.
Kaynaklar
- Kur’anNisâ 4:85 — İsmin geçtiği tek ayet
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — Doksan dokuz ismin sayıldığı rivayet
Son güncelleme: