El-Hafîz Esması

Yolculuk duası, Müslim'de nakledilen ve binite binildiğinde okunan duadır. Metninin ilk bölümü Zuhruf suresi 13-14. ayetlerden alınmıştır.

Evden çıkarken okunan dua, Ebû Dâvûd ve Tirmizî'de nakledilen "Bismillâh, tevekkeltü alallâh, lâ havle velâ kuvvete illâ billâh" ifadesidir. Üç bölümden oluşur: besmele, tevekkül ve güç beyanı.

Eve girerken okunan dua, Ebû Dâvûd'da nakledilen "Bismillâhi velecnâ ve bismillâhi haracnâ ve alallâhi rabbinâ tevekkelnâ" ifadesidir. Girişi ve çıkışı aynı cümlede anar.

Korunma için en sağlam kaynaklı dua, Müslim'de nakledilen "Eûzü bi-kelimâtillâhi't-tâmmâti min şerri mâ halak" ifadesidir. Ayrıca Felak ve Nâs sureleri doğrudan sığınma sureleridir.

Nazar için sahih kaynaklarda bildirilen şey, sığınma metinlerinin okunmasıdır. Buhârî'de Hz. Peygamber'in Felak ve Nâs sûrelerini okuduğu aktarılır. Nazar boncuğu, kurşun dökme ve belirli sayıda okuma gibi uygulamaların ise kaynaklarda karşılığı yoktur.

Uyumadan önce okunan en kısa ve en sağlam kaynaklı dua, Buhârî'de nakledilen "Bismike Allâhümme emûtü ve ahyâ" ifadesidir. Kısalığına rağmen uykuyu ölüm ve dirilişle ilişkilendiren bir yapı taşır.

Kur'an'da korunma, bir nesneye veya işleme değil, sığınmaya bağlanır. Kullanılan iki kalıp vardır: "eûzü" (sığınırım) ve "hafiz" (koruyan). Aşağıdaki ayetler bu iki kalıbın geçtiği temel yerlerdir.

Felak suresi Kur'an'ın 113. suresidir ve 5 ayettir. Adı "yarılıp çıkan" anlamına gelir. Nâs suresiyle birlikte "muavvizeteyn" (iki sığınma suresi) adıyla anılır.

Nâs suresi Kur'an'ın son suresidir ve 6 ayettir. Adı "insanlar" anlamına gelir. Felak suresiyle birlikte "muavvizeteyn" adıyla anılır ve tek bir şeyden sığınır: vesvese.

El-Müheymin, "her şeyi gözetip koruyan ve denetleyen" anlamına gelir. Kur'an'da iki yerde geçer; birinde Allah için, diğerinde Kur'an'ın önceki kitaplar üzerindeki konumu için kullanılır.

Er-Rakîb, "gözetleyen ve murakabe eden" anlamına gelir. Kur'an'da üç yerde geçer. Kökteki anlam, bir şeyi bekleyip izlemeyi ve boynunu uzatarak bakmayı ifade eder.

El-Kayyûm, "kendi kendine var olan ve her şeyi ayakta tutan" anlamına gelir. Kur'an'da üç ayette geçer ve üçünde de El-Hayy ile birliktedir. Kelime iki anlamı birden taşır: kendi varlığı başkasına bağlı olmamak ve başkalarının varlığını sürdürmek.

El-Mâni', "dilediğini engelleyen ve koruyan" anlamına gelir. Kur'an'da bu kalıpta geçmez; yalnızca Tirmizî'nin naklettiği listede yer alır. Klasik kaynaklarda tek başına değil, veren isimlerle birlikte anılması gerektiği belirtilir.

El-Muhsî, "her şeyi tek tek sayan ve kaydeden" anlamına gelir. Kur'an'da bu isim kalıbında geçmez; kök fiil halinde birkaç ayette bulunur ve isim buradan türetilmiştir.

El-Mukît, "gıda veren ve her şeyi gözetip koruyan" anlamına gelir. Kur'an'da yalnızca bir ayette, Nisâ suresi 85. ayette geçer. Kelime kökü hem beslenme hem de koruyup gözetme anlamı taşır.

Akşam zikirleri, gün batımından sonra okunması kaynaklarda bildirilen metinlerdir. Sabah zikirleriyle büyük ölçüde aynıdır; farkı, iki ifadenin zaman kalıbının değişmesidir.

Sabah zikirleri, hadis kaynaklarında sabah vaktine özel olarak nakledilen dua ve zikirlerdir. Aşağıdaki metinler sahih kaynaklarda yer alan en yaygın örneklerdir.

Takvâ, "korunmak, sakınmak" anlamındaki v-k-y kökünden gelir. Türkçede çoğu zaman "Allah korkusu" diye karşılanır; ancak kökün anlamı korkmak değil, korunmaktır. İkisi aynı şey değildir.

Korunma (istiâze), Kur'an ve hadislerde Allah'a sığınma ifadeleriyle anlatılan bir ibadet biçimidir. Bu konu altında korunma amaçlı dualar, sureler ve ayetler kaynaklarıyla birlikte yer alır.