Korunma ile İlgili Ayetler
Kur'an'da korunma, bir nesneye veya işleme değil, sığınmaya bağlanır. Kullanılan iki kalıp vardır: "eûzü" (sığınırım) ve "hafiz" (koruyan). Aşağıdaki ayetler bu iki kalıbın geçtiği temel yerlerdir.
Bakara suresi, 255. ayet
اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
Allah, kendisinden başka ilah olmayandır. Diridir, her şeyi ayakta tutandır. O'nu ne uyuklama ne de uyku tutar. Göklerde ve yerde ne varsa O'nundur. İzni olmadan O'nun katında kim şefaat edebilir? O, onların önündekini de arkasındakini de bilir. Onlar O'nun ilminden, dilediği kadarı dışında hiçbir şeyi kavrayamazlar. Kürsüsü gökleri ve yeri kaplamıştır. Bunları korumak O'na ağır gelmez. O yücedir, büyüktür.
Âyetü'l-Kürsî adıyla bilinir. İçinde dört esma geçer: El-Hayy, El-Kayyûm, El-Aliyy ve El-Azîm.
Felak suresi, 1-5. ayet
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ
De ki: Yarılıp çıkanın Rabbine sığınırım. Yarattığı şeylerin şerrinden, çöktüğü zaman karanlığın şerrinden, düğümlere üfleyenlerin şerrinden ve haset ettiğinde hasetçinin şerrinden.
Dört şeyden sığınılır ve sonuncusu hasettir. Nazarın kaynaklarda haset ile birlikte ele alınması buradan gelir.
Nâs suresi, 1-6. ayet
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ مَلِكِ النَّاسِ إِلَهِ النَّاسِ مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ
De ki: İnsanların Rabbine, insanların Melikine, insanların İlahına sığınırım. İnsanların göğüslerine vesvese veren sinsi vesvesecinin şerrinden; cinlerden ve insanlardan.
Sığınılan makam üç isimle anılır: Rab, Melik ve İlâh. Sığınılan şey ise tektir.
A'râf suresi, 200. ayet
وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
Şeytandan bir dürtü seni gıdıklarsa Allah'a sığın. Şüphesiz O işitendir, bilendir.
Yapılması istenen şey tek bir davranıştır: sığınmak. Bir nesne veya işlem bildirilmez.
Yûsuf suresi, 64. ayet
فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
Allah en iyi koruyandır ve O merhametlilerin en merhametlisidir.
"Hâfız" kelimesi El-Hafîz ismiyle aynı köktendir.
Ra'd suresi, 11. ayet
لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ
Onun önünde ve arkasında, Allah'ın emriyle onu koruyan takipçiler vardır.
Korumanın kaynağı olarak yine Allah'ın emri gösterilir.
Mü'minûn suresi, 97-98. ayet
وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ
De ki: Rabbim! Şeytanların kışkırtmalarından sana sığınırım. Yanımda bulunmalarından da sana sığınırım Rabbim.
Kur'an'daki sığınma dualarından biridir.
Sığınmak ile korunmak arasındaki fark
Yukarıdaki ayetlerin tamamında korunma bir yönelme olarak geçer, bir işlem olarak değil.
A'râf 200'de emredilen şey "feste'iz billâh"tır: Allah'a sığın. Felak ve Nâs sûreleri "eûzü" ile başlar. Yûsuf 64'te koruyan doğrudan Allah'tır.
Hiçbirinde takılacak bir nesne, yazılacak bir metin veya belirli bir sayı bildirilmez.
Bu ayrım önemlidir. Türkiye'de korunma başlığı altında yaygın olan boncuk, muska, kurşun ve tuz uygulamalarının Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında karşılığı yoktur. Bu sitede gelenek ile kaynak ayrı tutulur.
Sığınılan şeyler nelerdir
Felak suresi dört şeyi sayar ve sıralama dikkat çekicidir: yaratılanların geneli, gecenin karanlığı, düğümlere üfleyenler ve haset eden.
Nâs suresi ise tek bir şeyi sayar: vesvese. Ancak sığınılan makamı üç isimle anar.
Klasik tefsirlerde bu yapı farkı üzerinde durulur. Felak dışarıdan gelen zararları, Nâs ise içeriden gelen etkiyi konu edinir. İkinci sûrede sığınılan makamın üç kez anılması, içeriden gelen etkinin daha örtük olmasıyla açıklanır.
Sık sorulan sorular
Korunmak için hangi sûreler okunur?
Kaynaklarda en çok Felak ve Nâs sûreleri anılır; ikisine birden "muavvizeteyn" denir. Buhârî'de Âyetü'l-Kürsî'nin de bu kapsamda okunduğu aktarılır.
Muska veya nazar boncuğunun Kur'an'da yeri var mı?
Hayır. Kur'an'da korunma bir nesneye değil, sığınmaya bağlanır. Sahih hadis kaynaklarında da bu uygulamalar için bir dayanak bulunmaz.
Kaynaklar
- Kur’anBakara 2:255 — Âyetü'l-Kürsî
- Kur’anFelak 113:1-5 — Dört şeyden sığınma
- Kur’anNâs 114:1-6 — Vesveseden sığınma
- Kur’anA'râf 7:200 — Sığınma emri
- Kur’anYûsuf 12:64 — En iyi koruyan
- Kur’anRa'd 13:11 — Koruyan takipçiler
- Kur’anMü'minûn 23:97-98 — Sığınma duası
Son güncelleme: