El-Hamîd Esması
El-Hamîd, "her durumda övgüye layık olan" anlamına gelir. Hamd ile şükür arasındaki fark burada belirleyicidir: şükür alınan bir nimete karşılıktır, hamd ise bir karşılığa bağlı değildir.
الْحَمِيد
OkunuşuEl-Hamîd
AnlamıÖvgüye layık olan; övülmesi bir karşılığa bağlı olmayan
- Sıra
- 56. isim
- Kelime kökü
- ح م د (h-m-d) — övmek. Aynı kökten "hamd", "Muhammed", "Ahmed" ve "mahmûd" kelimeleri gelir. Fâtiha'nın ilk cümlesi bu köktendir.
- Kur'an'da geçişi
- Bakara 2:267, İbrâhîm 14:1, Hac 22:64
Anlam katmanları
- Zatı gereği övgüye layık olan
- Nimet vermese de övülmeyi hak eden
- Her fiili övgüye değer olan
Kur'an'daki kullanımı
Bilin ki Allah müstağnidir, övülmeye layıktır.
Bakara 2:267
Azîz ve övülmeye layık olanın yoluna.
İbrâhîm 14:1
Şüphesiz Allah müstağnidir, övülmeye layıktır.
Hac 22:64
Dua bağlamında kullanımı
El-Hamîd, Fâtiha'nın ilk cümlesinde ve salavatta anılır. "İnneke hamîdün mecîd" ifadesi namazın son oturuşunda her gün tekrarlanır.
Bu isim hakkında yaygın iddialar
Her esmanın bir "ebced değeri" ve buna bağlı bir zikir sayısı vardır; o sayıda okunmalıdır.
Ebced, Arap harflerine sayı değeri veren bir sistemdir ve şiirde tarih düşürmek için kullanılmıştır. Kur'an'da veya sahih hadis kaynaklarında esmaların belirli sayılarda okunmasını emreden bir bildirim yoktur. A'râf 7:180 Esmaül Hüsna ile dua edilmesini tavsiye eder, ancak sayı şartı koymaz.
Her esmanın bir "zikir saati" ve "zikir günü" vardır.
Bu tasnif Kur'an ve sahih hadis kaynaklı değildir. Gezegenlere saat ve gün atfeden sistemler İslam öncesi astroloji geleneğinden gelir ve klasik kelam kaynaklarında bu tür belirlemelere itibar edilmez.
Hamd ile şükür arasındaki fark
Şükür, alınan belirli bir nimete karşılık verilir; bir sebebe bağlıdır. Hamd ise bir varlığı kendi güzelliği için övmektir ve bir karşılık gerektirmez.
Bu ayrım Fâtiha'nın açılışını da açıklar. Sure "eş-şükrü lillâh" değil "el-hamdü lillâh" ile başlar. Klasik tefsirlerde bunun gerekçesi şudur: hamd daha kapsamlıdır; nimet alınmadığı durumda da geçerlidir.
El-Hamîd isminin Kur'an'da sıklıkla "ganî" (müstağni, hiçbir şeye muhtaç olmayan) ile birlikte gelmesi de bu bağlamdadır: övgü, övülenin ona ihtiyacı olduğu için değildir.
Sık sorulan sorular
Hamd ile şükür arasındaki fark nedir?
Şükür alınan belirli bir nimete karşılıktır, bir sebebe bağlıdır. Hamd ise bir varlığı kendi güzelliği için övmektir ve karşılık gerektirmez. Fâtiha'nın "el-hamdü lillâh" ile başlaması bu kapsam farkıyla açıklanır.
Kaynaklar
- Kur’anFâtiha 1:2 — Hamd ifadesinin geçtiği ayet
- Kur’anBakara 2:267 — Ganî ile birlikte
- Kur’anHac 22:64 — İsmin geçtiği ayet
- Klasik kaynakTirmizî, Deavât 82 — Doksan dokuz ismin sayıldığı rivayet
Son güncelleme: