Sıkıntı Duası

Bir ihtiyaç için yapılan duaya hacet duası denir. Tirmizî'de nakledilen bir metin bu adla bilinir; ancak hacet namazı ve duası etrafında dolaşan sayı ve garanti iddialarının kaynaklarda karşılığı yoktur.

Kaygı ve üzüntü için en sağlam kaynaklı dua, Buhârî'de nakledilen "Allâhümme innî eûzü bike mine'l-hemmi ve'l-hazen..." duasıdır. Dua, kaygı ve üzüntünün yanı sıra acizlik, tembellik, cimrilik, korkaklık ve borç yükünden de Allah'a sığınır.

Kolaylık için okunan duaların kaynağı kesin olanı, Enbiyâ ve Tâhâ surelerinde geçen peygamber dualarıdır. Türkiye'de yaygın olan "Rabbi yessir" kalıbının ise Kur'an veya hadis kaynaklarında bir karşılığı bulunmaz.

Korku anında okunan en bilinen ifade, Âl-i İmrân suresi 173. ayette geçen "Hasbünallâhu ve ni'me'l-vekîl" cümlesidir. Ayetin bağlamı önemlidir: tehdit gerçektir, inkâr edilmez; karşısına bir dayanak konur.

Borç konusunda sahih kaynaklarda iki dua bulunur. Biri borçtan Allah'a sığınmayı, diğeri helal kazançla yetinip başkasına muhtaç olmamayı ister. İkincisi rivayette borcunu ödeyemeyen birine öğretilmiştir.

Kaynaklarda depreme özel bir dua bildirilmez. Musibet anında okunduğu bildirilen metin, Bakara suresi 156. ayette geçen "innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn" ifadesi ve Müslim'de bu ifadeye eklenen musibet duasıdır.

Kur'an huzuru bir duygu olarak değil, kalbin yerine oturması olarak anlatır. Kullanılan iki anahtar kelime vardır: itmi'nân (yatışmak) ve sekîne (sükûnet). Aşağıdaki ayetler bu iki kelimenin geçtiği temel yerlerdir.

Kur'an'da sabır kökünden türeyen kelimeler yüzden fazla yerde geçer. Aşağıdaki ayetler, sabrın Kur'an'da hangi bağlamlarda kullanıldığını gösteren temel örneklerdir: yardım isteme, imtihan, karşılık ve kararlılık.

Kur'an duayı hem emreder hem de nasıl yapılacağını tarif eder. Aşağıdaki ayetler dua hakkında konuşan ayetlerdir; dua metinleri değil.

Kur'an'da şifa kelimesi altı yerde geçer ve dikkat çekici olan şudur: bu geçişlerin çoğu bedensel hastalıkla değil, göğüsteki hâlle ilgilidir. Aşağıdaki ayetler bu kullanımların tamamını gösterir.

Kur'an'da umut kesmemek bir tavsiye değil, emir kipiyle gelir: "ümit kesmeyin." Zümer 53'ün ayırt edici yanı hitaptır — ayet kendi aleyhine haddi aşmış olanlara seslenirken bile "kullarım" der.

Kur'an eşler arasındaki bağı tek kelimeyle özetlemez; Rûm 21'de üç ayrı şey sayar: huzur bulmak, sevgi (meveddet) ve merhamet. Nikâhı ise "sağlam bir söz" diye anar. Çocuklar hem süs hem imtihan olarak geçer. Aşağıdaki ayetler bu tariflerin geçtiği yerlerdir.

Enbiyâ suresi 112 ayettir ve adı "peygamberler" anlamına gelir. Bu sitedeki şifa, sıkıntı ve çocuk duası sayfalarının dayandığı üç dua bu surededir.

İnşirah suresi Kur'an'ın 94. suresidir, Mekke döneminde inmiştir ve 8 ayettir. Adı "göğsün açılması, ferahlaması" anlamına gelir. Ana konusu, zorluk ile kolaylığın birlikte bulunmasıdır.

Talâk suresi 12 ayettir ve boşanma hükümlerini konu edinir. 2-3. ayetleri, rızık konusunda en çok anılan ayetlerdendir ve bu sitede rızık sayfalarının dayanağıdır.

A'râf suresi 206 ayettir. 180. ayeti "En güzel isimler Allah'ındır; O'na onlarla dua edin" der; 55-56. ayetleri duanın nasıl edileceğini bildirir.

Ahkâf suresi 35 ayettir ve adı Âd kavminin yaşadığı kum tepelerinden gelir. On beşinci ayeti, anne baba ve kendi çocuğu için yapılan üç kuşaklık bir duayı taşır.

Ahzâb suresi 73 ayettir ve adı "gruplar" anlamına gelir. 21. ayeti "güzel örnek" ifadesini, 56. ayeti salavat emrini, 72. ayeti ise emanet meselesini taşır.

El-Halîm, "acele etmeyen, öfkelenip hemen karşılık vermeyen" anlamına gelir. Kur'an'da on bir yerde geçer ve çoğunlukla El-Gafûr veya El-Alîm ile birlikte kullanılır.

El-Hayy, "diri olan, hayatı zatının gereği olan" anlamına gelir. Âyetü'l-Kürsî bu isimle başlar. Klasik kelamda bu hayat, yaratılmışların hayatı gibi bir başlangıcı ve sonu olan hayat değildir.

El-Kayyûm, "kendi kendine var olan ve her şeyi ayakta tutan" anlamına gelir. Kur'an'da üç ayette geçer ve üçünde de El-Hayy ile birliktedir. Kelime iki anlamı birden taşır: kendi varlığı başkasına bağlı olmamak ve başkalarının varlığını sürdürmek.

El-Latîf, "en ince ayrıntıyı bilen ve kullarına sezdirmeden lütufta bulunan" anlamına gelir. Kur'an'da yedi ayette geçer ve çoğunda "habîr" (her şeyden haberdar olan) ismiyle birlikte kullanılır.

El-Mucîb, "duaya karşılık veren" anlamına gelir. Kur'an'da bu kalıpta bir ayette geçer. Kökteki anlam kabul etmek değil, karşılık vermektir; bu ayrım duanın kabulü meselesinde belirleyicidir.

El-Vekîl, "işler kendisine havale edilen ve güvenilen" anlamına gelir. Tevekkül kelimesiyle aynı köktendir; tevekkül etmek, işi Vekîl'e havale etmek demektir.

Âyetü'l-Kürsî, Bakara suresinin 255. ayetidir. Kur'an'da Allah'ın en kapsamlı nitelendiği ayettir ve Müslim'de yer alan sahih bir rivayette Kur'an'daki en büyük ayet olarak anılır. Ayette bir okuma sayısı ya da sonuç vaadi bulunmaz.

"Hasbünallâhü ve ni'me'l-vekîl" — "Bize Allah yeter; O ne güzel vekildir" demektir. Âl-i İmrân 173'te bir korkutma karşısında verilen cevap olarak geçer. Ayetin dikkat çeken yanı, korkutmanın imanı azaltmak yerine artırdığını bildirmesidir.

Havkale, "Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh" cümlesinin adıdır: "Güç de kuvvet de ancak Allah iledir." Buhârî ve Müslim'de bu cümlenin "cennet hazinelerinden bir hazine" olarak nitelendiği sahih olarak nakledilir.

İstircâ, musibet anında söylenen "innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn" sözüdür: "Biz Allah'a aitiz ve O'na döneceğiz." Cümle Bakara 156'nın metnidir. Müslim'de nakledilen sahih rivayette bu sözün ardından okunan bir dua da bildirilir.

Akşam zikirleri, gün batımından sonra okunması kaynaklarda bildirilen metinlerdir. Sabah zikirleriyle büyük ölçüde aynıdır; farkı, iki ifadenin zaman kalıbının değişmesidir.

Besmele, "Bismillâhirrahmânirrahîm" cümlesidir. Kur'an'da 114 surenin 113'ünün başında yer alır; Tevbe suresinde bulunmaz. Ayrıca Neml suresi 30. ayette bir mektubun içinde geçer.

Yûnus, İbranice kökenli bir peygamber adıdır ve aslı "güvercin" anlamına gelen Yônâh biçimidir. Kur'an'da adıyla dört ayette geçer; ayrıca "Zünnûn" ve "balık sahibi" nitelemeleriyle anılır. 10. sure onun adını taşır.

Aleynâ, Arapçada "üzerimize, bize" anlamına gelen bir edat-zamir birleşimidir ve Kur'an'da elliden fazla ayette bu anlamda geçer. Bir özel isim ya da tek başına anlamlı bir kelime değildir; "en yüce" karşılığı başka bir kelimeye aittir.

Betûl, ب ت ل kökünden gelir ve "kendini yalnızca Allah'a veren, dünyadan ayrılan" anlamındadır. Kök Kur'an'da bir kez geçer: Müzzemmil 73:8'de "kendini bütünüyle O'na ver" emrinde. İsim, Hz. Meryem ve Hz. Fâtıma'nın lakabı olarak yerleşmiştir.

Duhâ, güneşin yükselmeye başladığı kuşluk vaktidir. Kur'an'ın 93. suresi bu adı taşır ve "Kuşluk vaktine yemin olsun" diye başlar. Kelime ayrıca A'râf 7:98 ve Tâhâ 20:59'da vakit bildirmek için kullanılır.

Hârûn, Hz. Mûsâ'nın kardeşi ve ona verilen yardımcının adıdır. Kur'an'da yirmi kez geçer. Kur'an onu özellikle konuşma kabiliyetiyle anar: Hz. Mûsâ, dilinin daha düzgün olduğu için onun kendisine yardımcı verilmesini ister.

Hüseyn, "Hasan" isminin küçültme biçimidir ve aynı ح س ن kökünden gelir: "küçük güzel, güzelcik". Kur'an'da geçmez. İsmin yaygınlığı Hz. Peygamber'in torunu Hz. Hüseyin'den gelir.

Sabır, kelime kökü itibarıyla "bir şeyi yerinde tutmak, alıkoymak" anlamına gelir. İslami literatürde üç alanda kullanılır: ibadette kararlılık, günahtan uzak durmada direnç ve musibet anında dayanma. Kur'an'da yüzden fazla yerde geçer.

Tevekkül, "bir işi güvenilir birine havale etmek" anlamındaki v-k-l kökünden gelir. İslami literatürde, gereken tedbiri aldıktan sonra sonucu Allah'a bırakmayı ifade eder. Tedbiri terk etmek anlamına gelmez.

Dua, "çağırmak, seslenmek" anlamındaki d-a-v kökünden gelir. İslami literatürde kulun Allah'a yönelerek istemesini ifade eder. Kur'an'da duanın kendisi bir ibadet olarak nitelenir; kabul edilme şartı belirli bir metne, sayıya veya vakte bağlanmaz.

İhlâs, "bir şeyi katkısız hâle getirmek" anlamındaki h-l-s kökünden gelir. Bir amelin yalnızca Allah için yapılmasını ifade eder. Karşıtı riyâdır: ameli başkasına göstermek.

İstikamet, doğru yön üzerinde durmak ve orada kalmaktır. Kur'an bunu "emrolunduğun gibi dosdoğru ol" emriyle bildirir ve hemen ardından taşkınlığı yasaklar. Kaynaklarda istikamet kusursuzluk değil, yönü koruma olarak tarif edilir.

Merhamet, bir başkasının hâline karşı duyulan ve onu koruyup gözetmeye yönelten acımadır. Rahmet, Rahmân ve Rahîm ile aynı kökten gelir. Kur'an rahmeti önce Allah'a nispet eder, sonra insandan birbirine merhameti tavsiyeleşmesini ister.

Hadis kaynaklarında dua hem emredilen bir davranış hem de bir üsluptur: ne isteneceği kadar nasıl istendiği de anlatılır. Aşağıdaki hadisler Buhârî'nin Deavât (dualar) kitâbından seçilmiştir; her birinin Arapça metni, Türkçe anlamı ve kitâb-bâb atfı birlikte verilmiştir.

Buhârî Sahîh'inde Allah'ın birliği, isimleri ve sıfatlarına ayrı bir bölüm ayırır: Kitâbü't-Tevhîd. Aşağıdaki otuz dokuz hadis bu bölümden seçilmiştir — tevhîde çağrının önceliği, Allah'ın isimleriyle dua ve sığınma, rahmetin gazabı aşması, isimlerin sayısı ve bölümün ikinci yarısını kaplayan Allah'ın kelâmı bahsi.

Güzel ahlak, Buhârî'nin Sahîh'inde dağınık bir konu değil, Kitâbü'l-Edeb adıyla müstakil bir bölümdür. Bu sayfadaki 58 hadis o bölümün ilk yüz yirmi iki bâbından seçilmiştir ve şu alanlarda toplanır: anne baba hakkı, akrabalık bağı, çocuğa ve zayıfa merhamet, komşuluk ve misafir hakkı, öfke ile yumuşaklık, haya ve dilin edebi. Her hadisin Arapça metni, altında kitâb adı ve bâb numarasıyla birlikte verilmiştir.

Buhârî Sahîh'inde evlilik ve aile hayatına ayrı bir bölüm ayırır: Kitâbü'n-Nikâh. Aşağıdaki yirmi yedi hadis o bölümden seçilmiştir — düğün ve davet âdâbı, eşler arasındaki güzel geçim, evin sorumluluğunun paylaşılması, aileye vakit ayırmak ve kıskançlığın dile getirilişi. Sayfa ne dendiğini kaynağıyla aktarır; hüküm vermez.

Buhârî’nin ezan bölümü bir çağrıyla açılır: topluluk büyüyünce namaz vaktini duyuracak bir işaret arandı ve seçilen şey bir alet değil, insan sesi oldu. Aşağıdaki otuz bir rivayet o çağrının etrafında toplanan cemaati anlatır — mescide giden adımlar, beklemenin kendisi, öne geçen ve yerini devreden imam, bir de imamın arkasındakileri gözetmesi. Namazın kılınış biçimi, ezanın lafzı ve cemaatin hükmü gibi fıkhî sorular bu sayfanın konusu değildir.

Buhârî Sahîh’inde gece namazına ayrı bir bölüm ayırır: Kitâbü’t-Teheccüd. Aşağıdaki yirmi iki hadis bu bölümden seçilmiştir — gece kalkmanın değeri, kalkma vakti ve seher, gücün yettiği kadarıyla çizilen ölçü, bırakmamanın azlıktan üstün tutulması ve vitrin gecenin kapanışındaki yeri. Sayfa rekât sayısı, vitrin hükmü ya da kaza usulü gibi fıkhî soruları konuşmaz.

Aşure, Muharrem ayının 10. günüdür. Bu günle ilgili sahih kaynaklarda sabit olan tek şey oruçtur. Yaygın olarak anlatılan diğer içerikler farklı sağlamlıkta kaynaklara dayanır; bu sayfa hepsini ayırır.

Cuma, Kur'an'da adıyla anılan tek gündür. Cuma suresi 9-10. ayetler bu günü düzenler ve dikkat çekici bir denge kurar: önce bırakmayı, hemen ardından dağılmayı emreder. Bu sayfa sahih rivayetlerle yaygın iddiaları ayırır.

Kadir Gecesi, Kur'an'ın indirilmeye başlandığı gecedir ve Kadr suresinde "bin aydan hayırlı" olarak nitelenir. Hadis kaynaklarında Ramazan'ın son on gecesinin tek gecelerinde aranması tavsiye edilir.

Ramazan, Kur'an'ın indirilmeye başlandığı ve orucun farz kılındığı aydır. Bakara 183-187 bu ayı düzenler. Ayetlerin dikkat çeken yanı, orucu bir yük olarak değil bir kolaylık çerçevesinde anlatması ve tam ortasına duayla ilgili en doğrudan ayeti yerleştirmesidir.

"Üç aylar" ifadesi Recep, Şâban ve Ramazan'ı birlikte anan yerleşik bir Türkçe kullanımdır. Kur'an ve hadis kaynaklarında bu üç ayı tek bir kategori olarak toplayan bir tanım bulunmaz. Bu dönemde sahih kaynaklarda sabit olan uygulama Şâban orucudur; yaygın olarak anılan diğer içeriklerin çoğu farklı ve daha zayıf kaynaklara dayanır.

Kaygı ve iç sıkıntısı, Kur'an ve hadislerde yok sayılan değil, doğrudan dua konusu yapılan bir durumdur. Bu konu altında sıkıntı, kaygı ve huzursuzluk anlarında okunan dualar ile ilgili ayetler ve Esmaül Hüsna isimleri yer alır.

Sabır, Kur'an'da yüzden fazla yerde geçen ve yalnızca katlanmak değil; doğru olanda kararlı durmak, öfkeyi ve aceleyi dizginlemek anlamına gelen bir kavramdır. Bu konu altında sabırla ilgili dualar, ayetler ve ilgili Esmaül Hüsna isimleri bir arada yer alır.